Bộ trưởng Trần Đức Thắng: Bảo vệ động vật hoang dã là trách nhiệm toàn xã hội

Ngày 16/3/2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Bộ Công an tổ chức Hội nghị tổng kết và triển khai một số nội dung phối hợp trong công tác bảo vệ động vật hoang dã và nguồn lợi thủy sản.

Tại Hội nghị, Cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường (C05, Bộ Công an) và Cục Môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) ký kế hoạch phối hợp về kiểm tra, xử lý tội phạm và các hành vi vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường.

Đồng thời, C05 (Bộ Công an), Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cùng Giáo hội Phật giáo Việt Nam ký kết kế hoạch phối hợp tuyên truyền, hướng dẫn tăng ni, phật tử thực hành phóng sinh đúng cách và bảo vệ đa dạng sinh học giai đoạn 2026-2028.

Phối hợp chặt chẽ để bảo vệ môi trường

Theo nội dung ký kết, mục tiêu của việc phối hợp là tăng cường sự liên kết giữa các cơ quan nhằm phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành thống nhất, kịp thời và hiệu quả trong quản lý nhà nước; đồng thời phòng ngừa, phát hiện, ngăn chặn và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường.

Hoạt động phối hợp cũng nhằm nâng cao trách nhiệm của các cơ quan trong việc thực hiện các quy định pháp luật và chức năng, nhiệm vụ được giao, qua đó góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường và phòng chống tội phạm môi trường.

Riêng kế hoạch phối hợp giữa lực lượng công an, kiểm lâm và Giáo hội Phật giáo Việt Nam tập trung phát huy tinh thần từ bi, trí tuệ của Phật giáo gắn với trách nhiệm bảo vệ môi trường sinh thái; hướng dẫn tăng ni, phật tử thực hành phóng sinh đúng pháp, đúng luật; ngăn chặn tình trạng phóng sinh tràn lan gây tác động tiêu cực đến đa dạng sinh học và an ninh trật tự.

Bên cạnh đó, kế hoạch cũng hướng tới nâng cao nhận thức của cộng đồng phật tử và xã hội về bảo tồn đa dạng sinh học, phòng ngừa các hành vi săn bắt, buôn bán, vận chuyển trái phép động vật hoang dã lợi dụng hoạt động phóng sinh.

Việc phối hợp được thực hiện trên nguyên tắc tôn trọng chức năng, nhiệm vụ của mỗi bên; tuân thủ pháp luật của Nhà nước và phù hợp với giáo lý, giáo luật Phật giáo; bảo đảm tính khoa học, khách quan trong các hoạt động phóng sinh, tái thả động vật về tự nhiên, tránh gây tác động tiêu cực đến hệ sinh thái.

Gần 2.000 vụ vi phạm bị phát hiện

Phát biểu tại Hội nghị, Thứ trưởng Bộ Công an Nguyễn Văn Long cho biết sau hơn 4 tháng triển khai Kế hoạch 628, các đơn vị của Bộ Công an, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng 34 địa phương đã tích cực vào cuộc.

Trong thời gian này, các lực lượng chức năng đã phát hiện và xử lý gần 2.000 vụ vi phạm liên quan đến đa dạng sinh học và bảo vệ nguồn lợi thủy sản. Riêng lực lượng Công an nhân dân đã khởi tố 27 vụ với 29 bị can.

Theo Thượng tướng Nguyễn Văn Long, những kết quả bước đầu đã góp phần từng bước khôi phục hệ sinh thái và đa dạng sinh học tại một số địa phương. Nhiều khu vực trước đây suy giảm mạnh về sinh cảnh tự nhiên thì nay bắt đầu xuất hiện trở lại các loài sinh vật tự nhiên. Nhận thức của người dân và xã hội về tầm quan trọng của bảo vệ đa dạng sinh học và môi trường cũng dần được nâng lên.

Ông Long dẫn chứng, theo báo cáo của lãnh đạo Vườn quốc gia Cúc Phương báo cáo trong nhiều năm gần đây chim di cư hầu như không còn trở về khu vực này do bị giăng bẫy trên các tuyến đường di cư. Tuy nhiên, năm nay các đàn chim đã bắt đầu quay trở lại.

Không chỉ tại các vườn quốc gia, ở nhiều địa phương khác cũng xuất hiện trở lại các loài chim tự nhiên. Ông Long cho biết khi đến khu vực đền Ngọc Sơn (Hà Nội) vào buổi chiều tối, ông quan sát thấy rất nhiều cò và diệc bay về. Theo người quản lý khu di tích, năm nay số lượng cò, diệc trở lại có thể lên tới hàng nghìn con.

Bên cạnh kết quả đạt được, Thứ trưởng Nguyễn Văn Long cũng thẳng thắn chỉ ra nhiều hạn chế. Theo đó, việc tổ chức thực hiện ở một số địa phương còn lúng túng, thiếu quyết liệt. Nhiều địa phương ban hành kế hoạch triển khai chậm so với thời gian quy định. Kế hoạch 628 được ban hành ngày 17/10/2025 với thời gian thực hiện dự kiến 3 tháng, nhưng nhiều địa phương đến giữa hoặc cuối tháng 11 mới ban hành kế hoạch.

Công tác quản lý nhà nước ở cấp cơ sở tại một số nơi còn lỗ hổng, thậm chí có trường hợp chính quyền cấp xã xác nhận sai thẩm quyền, vô tình hợp thức hóa nguồn gốc lâm sản trái phép. Từ thực tế trên, Thượng tướng Nguyễn Văn Long đề nghị tiếp tục thực hiện quyết liệt Kế hoạch 628 và tuyệt đối không coi đây là phong trào.

Ông yêu cầu trong năm 2026, công an mỗi địa phương phải phát hiện và xử lý ít nhất 2 vụ án liên quan đến các hành vi mua bán, nuôi nhốt, săn bắt trái phép động vật hoang dã hoặc vi phạm quy định về bảo vệ nguồn lợi thủy sản. Các cơ sở kinh doanh liên quan đến tiêu thụ động vật hoang dã phải ký cam kết thực hiện đúng quy định pháp luật và không để tái phạm.

Đồng thời, lực lượng chức năng cần phối hợp với Giáo hội Phật giáo Việt Nam, chính quyền và công an cơ sở làm việc với các cơ sở thờ tự để hướng dẫn rõ khu vực, thời gian và loài sinh vật được phép phóng sinh; kiên quyết xử lý các điểm buôn bán động vật phục vụ phóng sinh sai quy định nhằm trục lợi.

Bảo vệ môi trường là trách nhiệm của toàn xã hội

Phát biểu kết luận hội nghị, Uỷ viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng đánh giá cao sự phối hợp giữa Bộ Công an, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng các bộ, ngành, địa phương trong công tác bảo vệ động vật hoang dã và nguồn lợi thủy sản thời gian qua.

Theo Bộ trưởng Trần Đức Thắng, việc triển khai Kế hoạch 628 đã đạt những kết quả bước đầu quan trọng. Công tác chỉ đạo và tổ chức thực hiện được triển khai đồng bộ từ trung ương đến địa phương; hầu hết các tỉnh, thành đã ban hành kế hoạch và thành lập ban chỉ đạo liên ngành.

Từ ngày 17/10 đến 31/12/2025, các lực lượng chức năng đã phát hiện và xử lý 1.784 vụ vi phạm pháp luật liên quan đến bảo vệ động vật hoang dã và nguồn lợi thủy sản. Tuy nhiên, tình trạng buôn bán động vật hoang dã trái phép, đặc biệt trên không gian mạng, vẫn tiếp tục diễn ra; việc đấu tranh với các đường dây vi phạm liên tỉnh còn hạn chế.

Trong thời gian tới, Bộ trưởng Trần Đức Thắng đề nghị tiếp tục tăng cường phối hợp giữa lực lượng công an, kiểm lâm, kiểm ngư và các cơ quan liên quan; đẩy mạnh tuyên truyền nâng cao nhận thức cộng đồng và thay đổi hành vi tiêu dùng liên quan đến động vật hoang dã.

Các lực lượng chức năng cũng cần tăng cường kiểm tra tại các khu vực trọng điểm, tuyến vận chuyển, chợ và cơ sở kinh doanh; kiên quyết xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, đặc biệt là các hoạt động buôn bán động vật hoang dã trên môi trường mạng.

“Bảo vệ động vật hoang dã và kiểm soát ô nhiễm môi trường không chỉ là nhiệm vụ riêng của một ngành hay một cơ quan, mà là trách nhiệm chung của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội”, Bộ trưởng Trần Đức Thắng nhấn mạnh.

“Chúng ta cần kiên trì, quyết liệt và đồng bộ trong tổ chức thực hiện, nhằm bảo vệ tài nguyên thiên nhiên, giữ gìn môi trường sống và tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững của đất nước.

Với sự quyết tâm và nỗ lực của các bộ, ngành, địa phương và toàn xã hội, tôi tin tưởng rằng các nhiệm vụ nêu trên sẽ được triển khai hiệu quả trong thời gian tới.” - Bộ trưởng Trần Đức Thắng nói.