Ngày 26/8, Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM, Hội Liên hiệp Phụ nữ TP.HCM và Unilever Việt Nam tổ chức chương trình khởi động Hành trình tuần hoàn nhựa 2026. Đồng thời, các bên ký kết hợp tác phân loại chất thải tại nguồn và mở cổng đăng ký Cuộc thi Giải pháp đổi mới tuần hoàn nhựa 2026 (PCIC 2026).
Đổi mới sáng tạo tháo gỡ điểm nghẽn quản lý rác thải nhựa
Phát biểu tại sự kiện, ông Vũ Đình Nam, Phó Cục trưởng Cục Môi trường cho biết, việc lựa chọn TP.HCM làm nơi khởi động Hành trình tuần hoàn nhựa 2026 có ý nghĩa thiết thực, bởi đây là trung tâm kinh tế, đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp lớn, hội tụ nhiều yếu tố để kết nối các sáng kiến về tuần hoàn nhựa với công nghệ, nguồn lực đầu tư, doanh nghiệp và thị trường.
Ông Vũ Đình Nam nhấn mạnh, cần đưa chính sách kinh tế tuần hoàn vào thực tiễn bằng những mô hình, công nghệ và giải pháp có khả năng triển khai, nhân rộng. Ảnh: Lê Bình.
Theo ông Nam, kinh tế tuần hoàn đang trở thành một định hướng quan trọng trong quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng xanh và bền vững. Việt Nam đã từng bước hoàn thiện cơ chế, chính sách, trong đó có Kế hoạch hành động quốc gia thực hiện kinh tế tuần hoàn đến năm 2035 được Thủ tướng Chính phủ ban hành đầu năm 2025 và các quy định về trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR) trong Luật Bảo vệ môi trường năm 2020.
Tuy nhiên, ông Nam nhấn mạnh, hoàn thiện chính sách mới chỉ là bước đầu. Điều quan trọng là đưa chính sách vào thực tiễn thông qua những mô hình, công nghệ và giải pháp cụ thể, có khả năng triển khai, mở rộng và tạo ra tác động thực chất.
Ông Nam cũng cho rằng, Nhà nước đang đóng vai trò kiến tạo thể chế và các nhà khoa học cung cấp tri thức, công nghệ. Doanh nghiệp đưa sáng kiến vào sản xuất, kinh doanh và thị trường, trong khi nhà đầu tư và các tổ chức hỗ trợ đổi mới sáng tạo cung cấp nguồn lực để phát triển, nhân rộng các giải pháp có tiềm năng.
Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM, Hội Liên hiệp Phụ nữ TP.HCM và Unilever Việt Nam ký kết hợp tác giai đoạn 2026 - 2030, thúc đẩy phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn. Ảnh: Lê Bình.
Bà Nguyễn Thị Bích Vân, Tổng Giám đốc quốc gia Unilever Việt Nam cho biết, theo báo cáo cuối năm 2025, mỗi năm Việt Nam phát sinh khoảng 5,64 triệu tấn chất thải nhựa, nhưng chỉ khoảng 0,62 triệu tấn được tái chế, tương đương khoảng 11%. Như vậy, gần 90% lượng chất thải nhựa chưa được khai thác hiệu quả để quay trở lại quá trình tái chế.
Đáng chú ý, Việt Nam vẫn nhập khẩu khoảng 400.000 tấn nguyên liệu mỗi năm để đáp ứng nhu cầu sản xuất tái chế trong nước. Những con số này cho thấy một nghịch lý, khi một lượng lớn vật liệu sau sử dụng đang hiện hữu trong thị trường nhưng chưa được khai thác hiệu quả để cung ứng ổn định cho ngành tái chế với chất lượng và quy mô lớn.
Từ thực tế này, đổi mới sáng tạo được xác định là một trong những hướng quan trọng để tháo gỡ các điểm nghẽn trong phân loại, thu gom và tái chế, qua đó nâng cao giá trị kinh tế của nguồn nhựa thu hồi và tạo động lực phát triển thị trường tái chế.
Tìm kiếm, triển khai các sáng kiến tuần hoàn nhựa
Trong khuôn khổ chương trình, Cục Môi trường và Unilever Việt Nam chính thức triển khai cuộc thi Giải pháp đổi mới tuần hoàn nhựa 2026 (PCIC 2026). Cuộc thi năm nay mở rộng đối tượng tham gia tới các viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp khởi nghiệp, doanh nghiệp đổi mới sáng tạo và các bộ phận nghiên cứu, phát triển của doanh nghiệp.
Các đội thi được lựa chọn vào vòng trong sẽ có cơ hội kết nối với doanh nghiệp, nhà đầu tư, chuyên gia và các đối tác trong chuỗi giá trị để tiếp tục hoàn thiện giải pháp, kiểm chứng tính khả thi và nâng cao khả năng thương mại hóa.
PCIC 2026 sẽ mở rộng đối tượng tham gia: Bên cạnh các startup và trường đại học, cuộc thi năm nay mở rộng tới các đội ngũ Nghiên cứu & Phát triển (R&D) nội bộ tại các doanh nghiệp, những người trực tiếp đối mặt với bài toán chi phí, vật liệu và dây chuyền sản xuất thực tế.
Đồng thời cuộc thi cũng sẽ tăng cường kết nối hệ sinh thái hướng đến các giải pháp tiềm năng không chỉ nhận giải thưởng mà được kết nối trực tiếp với doanh nghiệp có nhu cầu sử dụng, đơn vị tái chế và các quỹ đầu tư để tiến tới thử nghiệm và thương mại hóa.
Tổng giá trị giải thưởng dự kiến lên đến 600.000.000 VNĐ, bao gồm tiền mặt và các gói hỗ trợ phát triển giải pháp.
Mở rộng mô hình phân loại để thu hồi vật liệu tái chế
Cùng với thúc đẩy các sáng kiến công nghệ, chương trình cũng đặt trọng tâm vào một khâu rất cụ thể là phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn.
Tại sự kiện, Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM, Hội Liên hiệp Phụ nữ TP.HCM và Unilever Việt Nam ký kết Bản ghi nhớ hợp tác giai đoạn 2026 - 2030 nhằm thúc đẩy phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn.
Phân loại tại nguồn là một trong những điểm khởi đầu để chất thải được thu hồi, tái sử dụng, tái chế và quay trở lại nền kinh tế. Quan trọng hơn, hoạt động này đưa các chủ trương về bảo vệ môi trường và kinh tế tuần hoàn đến gần hơn với từng hộ gia đình, khu dân cư và cộng đồng.
Thực tế ở TP.HCM đã triển khai mô hình thí điểm thu hồi vật liệu tái chế. Chỉ sau 3 tháng đã tiếp nhận hơn 5,5 tấn vật liệu tái chế với hơn 700 lượt người dân tham gia. Đáng chú ý, tỷ lệ người dân quay lại tham gia ở mức cao.
Bà Nguyễn Thị Bích Vân cho biết, mỗi năm Việt Nam phát sinh khoảng 5,64 triệu tấn chất thải nhựa nhưng chỉ khoảng 11% được tái chế. Ảnh: Lê Bình.
Giá trị của mô hình không chỉ nằm ở khối lượng vật liệu thu hồi mà còn ở lượng dữ liệu thu thập được về chất lượng vật liệu, cách thức người dân tham gia và những yếu tố cần thiết để thúc đẩy sự tham gia của cộng đồng. Đây là cơ sở để nhận diện các điểm nghẽn trong quá trình tiếp nhận và phân loại vật liệu tái chế.
Đổi mới sáng tạo vì thế không chỉ được đặt ở việc tạo ra một ý tưởng mới, mà còn phải hướng tới khả năng đưa giải pháp ra khỏi phạm vi phòng nghiên cứu hay một doanh nghiệp, tiếp cận thị trường và tham gia thực chất vào chuỗi cung ứng.
Unilever Việt Nam cho biết sẽ tiếp tục thúc đẩy tỷ lệ bao bì được thu hồi, tái chế, qua đó tạo thêm nhu cầu đối với vật liệu tái chế và góp phần thúc đẩy thị trường tái chế trong nước. Khi nhu cầu tăng lên, các ngành thu gom, xử lý và tái chế cũng có thêm động lực phát triển.