Vùng lõi đô thị phát thải lớn
Hiện khu vực đô thị trung tâm Cần Thơ có 9 phường: Ninh Kiều, An Bình, Cái Khế, Bình Thủy, Long Tuyền, Thới An Đông, Cái Răng, Tân An và Hưng Phú. Đây là nơi tập trung đông dân cư, cùng các hoạt động thương mại, dịch vụ và công nghiệp, kéo theo nhu cầu sử dụng năng lượng và phát sinh khí nhà kính lớn.
Một nghiên cứu của các chuyên gia Đại học Cần Thơ được công bố năm 2023 cho thấy, tổng lượng phát thải khí nhà kính tại 9 phường trên là hơn 3,3 triệu tấn CO2e mỗi năm. Trong đó, các phường Bình Thủy, Long Tuyền và Thới An Đông chiếm tới hơn 75% tổng lượng phát thải, chủ yếu đến từ hoạt động công nghiệp và việc đốt rơm rạ sau thu hoạch.
3 ưu tiên giảm phát thải
Trước áp lực đó, chương trình phát triển đô thị TP Cần Thơ đến năm 2030, tầm nhìn 2045 đã định hướng đô thị phải đi theo mô hình xanh. Trong đó, thành phố đặt ưu tiên vào 3 lĩnh vực lớn: Phát triển giao thông công cộng (TOD) khối lượng lớn; khuyến khích giao thông xanh, sử dụng năng lượng tái tạo; Giảm phát thải thông qua quản lý chất thải, kinh tế tuần hoàn và giảm phát thải từ nông nghiệp.
Giao thông được xác định là một trong những hướng đi quan trọng để giảm phát thải khí nhà kính ở đô thị Cần Thơ. Sở Xây dựng thành phố đang từng bước mở rộng các loại hình giao thông thân thiện với môi trường như: vận tải công cộng, taxi điện, xe điện, giao thông thủy, đi bộ và xe đạp.
Hiện nay, Sở này đang xem xét việc cho phép một số doanh nghiệp sử dụng phương tiện bốn bánh từ 9-15 chỗ ngồi chạy bằng năng lượng điện để vận chuyển khách du lịch trong phạm vi hạn chế. Việc mở rộng phương tiện giao thông sạch được kỳ vọng góp phần giảm sử dụng nhiên liệu hóa thạch và phát thải trong khu vực đô thị.
Phương tiện giao thông điện đang là lựa chọn phù hợp trong xu thế phát triển đô thị xanh ở Cần Thơ. Ảnh: Kim Anh.
Một trong những giải pháp đang được Cần Thơ chú trọng là quản lý chất thải và thúc đẩy kinh tế tuần hoàn. Thành phố đặt mục tiêu đến năm 2030 có tối thiểu 70% hộ gia đình phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn. Đồng thời ít nhất 30% doanh nghiệp phát sinh chất thải nhựa áp dụng giải pháp giảm thiểu, tái sử dụng hoặc tái chế.
Theo ông La Trọng Kỳ, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Cần Thơ, đối với hoạt động công nghiệp, các doanh nghiệp có phát sinh khí thải lớn, đã lắp đặt hệ thống xử lý và quan trắc khí thải tự động, liên tục để truyền số liệu về cơ quan quản lý. Ông Kỳ đánh giá, chất lượng môi trường không khí tại các khu, cụm công nghiệp tập trung khá tốt, với các chỉ tiêu quan trắc nằm trong giới hạn cho phép.
Bên cạnh đó, Cần Thơ còn có dư địa lớn để giảm phát thải từ sản xuất nông nghiệp, đặc biệt là lĩnh vực trồng lúa. Thành phố đang triển khai Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp, với quy mô 170.800 ha. Mặt khác, việc tận dụng rơm rạ để sản xuất phân hữu cơ, thức ăn chăn nuôi hoặc khí sinh học thay cho đốt ngoài đồng cũng góp phần cắt giảm đáng kể lượng phát thải khí nhà kính.
Những giải pháp trên đang từng bước hình thành các mảnh ghép của một đô thị phát triển theo hướng các-bon thấp. Đây cũng là nền tảng quan trọng để TP Cần Thơ tiến tới tham gia thị trường các-bon khi cơ chế vận hành được hoàn thiện.